عوامل موثر در بروز پرخاشگری در کودکان و نوجوانان
نقش ژنتیک در پرخاشگری چگونه است؟
تمایلات ژنتیکی و شیمی مغز مانند ویژگیهای شخصیتی مانند تکانشگری، نیاز به تسلط و ناتوانی در تنظیم هیجانات، میتوانند بر رفتار پرخاشگرانه تأثیر بگذارند. تداوم پرخاشگری تا نوجوانی توسط بارداری نوجوانانه مادر، فقر، اختلافات خانوادگی، تربیت اجباری و پرخاشگری همسالان پیشبینی میشود. یک مطالعه نشان داد که گرایش ژنتیکی به پرخاشگری توسط دوستیها تشدید یا تضعیف میشود، بهطوریکه کودکانی که از نظر ژنتیکی در معرض خطر پرخاشگری هستند، در صورت داشتن دوستان پرخاشگر، بیشتر احتمال دارد که پرخاشگر باشند. درنهایت، محلهای که کودک در آن زندگی میکند، بر پرخاشگری فیزیکی او تأثیر میگذارد.
نقش محیط و عوامل اجتماعی در پرخاشگری
سلامت روان و استرس
قرار گرفتن در محیطهای خشونتآمیز، پویاییهای خانوادگی از جمله سبک فرزندپروری و روابط خانوادگی و یادگیری اجتماعی، شامل اثر همسالان و همسایگان و همچنین فضای مجازی و تلویزیون میتوانند به پرخاشگری کمک کنند. اگرچه پرخاشگری در سالهای پیشدبستانی پیشبینی کننده قوی پرخاشگری بعدی است، اما عوامل محیطی نقش مهمی در تداوم یا بهبود پرخاشگری در طول دوران دبستان و نوجوانی ایفا میکنند.
در مطالعهای قویترین پیشبینیکنندههای محیطی پرخاشگری فیزیکی در کودکان خردسال، رفتار ضداجتماعی مادر در دوران دبیرستان، استعمال دخانیات مادر در دوران بارداری، تحصیلات کم مادر، فرزندآوری زودهنگام، فقر، تربیت اجباری (واکنش به رفتار کودک بهصورت خشمگینانه یا محدودکننده)، اختلافات والدین و ناهنجاریهای خانوادگی بودند. علاوه بر این، کودکان در معرض الکل در دوران جنینی در معرض خطر کنترل ضعیف تکانه، مشکلات شناختی و تنظیم هیجانی همراه با پرخاشگری شدید هستند.
اختلالات روانی و پرخاشگری
همچنین مصرف کوکائین در دوران بارداری با تعدادی از ناهنجاریهای رفتاری در نوزاد ازجمله تحریکپذیری، گریه بیشازحد و پرخاشگری در سنین بالاتر همراه بوده است.
سن کودک در هنگام طلاق والدین بر واکنش کودک نسبت به طلاق اثر میگذارد. بلافاصله پس از طلاق تمامی گروههای سنی اختلالات هیجانی و رفتاری بیشتری نسبت به قبل از خود نشان میدهند.
عوامل روانشناختی در بروز پرخاشگری
سلامت روان و استرس
شرایط سلامت روان، استرس و مشکلات تنظیم هیجانی نیز میتوانند نقش داشته باشند. رفتارهای پرخاشگرانه از سال اول زندگی قابلمشاهده هستند، به اوج خود در 4 سالگی میرسند و سپس کاهش مییابند. در برخی کودکان، ظهور یا بازگشت رفتارهای پرخاشگرانه در حدود شروع بلوغ اتفاق میافتد. پرخاشگری مستقیم در پسران شایعتر است، درحالیکه پرخاشگری غیرمستقیم (مانند تحریک دیگران برای بدگویی از کودک دیگر) در دختران بیشتر دیده میشود.
رفتارهای مخل نظم دوران کودکی مانند طغیان خشم و پرخاشگری، ازجمله دلایل شایع ارجاع به خدمات بهداشت روان سرپایی هستند.
اختلالات روانی و پرخاشگری
اختلال سلوک، یک اختلال روانی است که با الگوهای تکراری رفتارهای نقضکننده حقوق دیگران و هنجارهای اجتماعی مشخص میشود. این اختلال معمولاً در دوران کودکی یا نوجوانی آغاز میشود و اگر درمان نشود، میتواند در بزرگسالی نیز ادامه یابد.
بااینحال، کودکان مبتلا به سایر اختلالات روانپزشکی نیز در معرض خطر افزایش خشم و پرخاشگری هستند و اختلالات رفتاری مخل اغلب با سایر اشکال روانپریشی همراه هستند. بهعنوانمثال، در مطالعات مبتنی بر جمعیت، میزان شیوع اختلالات رفتاری مخل در کودکان مبتلابه اختلال بیشفعالی/کمتوجهی (ADHD) از 14٪ تا 35٪، در کودکان مبتلابه اختلالات اضطرابی از 14٪ تا 62٪ و در کودکان مبتلابه اختلالات خلقی از 9٪ تا 45٪ متغیر است.
